HDL cholesterol thấp: ý nghĩa và cách cải thiện tự nhiên - LasenTerol - Giảm mỡ máu, mỡ gan, tăng cường giải độc gan

HDL cholesterol thấp: ý nghĩa và cách cải thiện tự nhiên

Cầm tờ kết quả xét nghiệm mỡ máu, nhiều người chỉ chú ý đến cholesterol toàn phần hay LDL (“mỡ xấu”) mà bỏ qua chỉ số HDL. Thực ra, HDL thấp cũng là một tín hiệu đáng lưu tâm đối với sức khỏe tim mạch. Bài viết này giúp bạn hiểu HDL là gì, thế nào là thấp, vì sao HDL giảm và những thay đổi lối sống nào có thể giúp cải thiện chỉ số này.

HDL cholesterol là gì?

HDL (lipoprotein tỷ trọng cao) thường được gọi là cholesterol “tốt”. Theo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, HDL chủ yếu được tổng hợp ở gan và có vai trò giúp loại bỏ bớt cholesterol có hại ra khỏi máu. Có thể hình dung HDL như những “xe thu gom” mang cholesterol dư thừa từ thành mạch về gan để xử lý. Vì vậy, nhìn chung mức HDL cao hơn đi kèm nguy cơ bệnh tim mạch thấp hơn.

Ngược lại, LDL là loại cholesterol dễ lắng đọng vào thành mạch, góp phần hình thành mảng xơ vữa. Khi LDL cao mà HDL lại thấp, “cán cân” càng bất lợi cho mạch máu.

Thế nào là HDL thấp?

Theo Mayo Clinic, mức HDL được xem là:

Mức HDL Nam giới Nữ giới
Thấp, tăng nguy cơ bệnh tim Dưới 40 mg/dL Dưới 50 mg/dL
Chấp nhận được Từ 40 mg/dL trở lên Từ 50 mg/dL trở lên
Liên quan nguy cơ tim mạch thấp hơn Từ 60 mg/dL trở lên

Nhiều phòng xét nghiệm ở Việt Nam trả kết quả theo đơn vị mmol/L. Theo Tâm Anh, 40 mg/dL tương đương khoảng 1,04 mmol/L; 50 mg/dL khoảng 1,29 mmol/L và 60 mg/dL khoảng 1,55 mmol/L. Ngưỡng tham chiếu có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm, vì vậy bạn nên nhờ bác sĩ đọc kết quả cùng các chỉ số khác.

Cũng cần biết: HDL không phải “càng cao càng tốt” một cách tuyệt đối. Mayo Clinic lưu ý mức HDL rất cao, trên 100 mg/dL (2,5 mmol/L), không phải lúc nào cũng có lợi và một số nghiên cứu còn ghi nhận liên quan đến nguy cơ cao hơn.

Vì sao HDL bị thấp?

Theo Tâm Anh và Mayo Clinic, các yếu tố thường gặp làm HDL giảm gồm:

  • Ít vận động: lối sống ngồi nhiều là nguyên nhân phổ biến.
  • Hút thuốc lá: làm giảm HDL, đặc biệt ở nữ giới.
  • Thừa cân, béo bụng: mỡ nội tạng liên quan mật thiết với HDL thấp; hội chứng chuyển hóa cũng thường đi kèm HDL giảm.
  • Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa: đồ chiên rán, thức ăn nhanh, bánh nướng công nghiệp, thực phẩm chế biến sẵn.
  • Đái tháo đường type 2.
  • Yếu tố di truyền: một số người mang biến thể gen khiến HDL thấp dù sống khá lành mạnh.
  • Tuổi và giới tính: nữ giới thường có HDL cao hơn nam giới.

Theo Tâm Anh, HDL thấp có liên quan đến nguy cơ tử vong do tim mạch cao hơn. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng nguy cơ này có thể đến từ những yếu tố đi kèm như lối sống kém lành mạnh, triglyceride cao, chứ không riêng gì con số HDL. Điều đó có nghĩa: cải thiện lối sống mang lại lợi ích kép – vừa nâng HDL, vừa giảm các yếu tố nguy cơ khác.

Cách cải thiện HDL bằng lối sống

  1. Vận động đều đặn: Mayo Clinic khuyến nghị khoảng 150 phút mỗi tuần hoạt động thể lực mức vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội (tương đương khoảng 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần). Vận động thường xuyên giúp tăng HDL, cải thiện huyết áp và giảm triglyceride.
  2. Bỏ thuốc lá: đây là một trong những thay đổi có lợi nhất cho mạch máu.
  3. Giảm cân nếu thừa cân, đặc biệt giảm vòng eo, bằng cách ăn uống hợp lý kết hợp tập luyện.
  4. Chọn chất béo lành mạnh: tránh chất béo chuyển hóa trong đồ chiên rán, bánh nướng công nghiệp, bơ thực vật dạng cứng; hạn chế mỡ động vật, thịt nhiều mỡ, sữa nguyên kem.
  5. Ăn nhiều rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt thay cho tinh bột tinh chế và đồ ngọt.
  6. Hạn chế rượu bia: Mayo Clinic khuyên nếu có uống thì không quá 1 đơn vị cồn mỗi ngày và không uống hằng ngày. Người không uống rượu không nên bắt đầu uống chỉ để tăng HDL.

Một điểm quan trọng theo Mayo Clinic: bản thân việc “nâng HDL” không phải là mục tiêu điều trị riêng, vì các nghiên cứu chưa cho thấy dùng thuốc để tăng HDL giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim. Khi LDL cao và HDL thấp, bác sĩ thường ưu tiên kiểm soát LDL trước. Vì vậy, bạn không nên tự mua thuốc hay sản phẩm quảng cáo “tăng mỡ tốt” mà cần được bác sĩ đánh giá toàn diện.

Khi nào cần đi khám?

  • Kết quả xét nghiệm có HDL thấp, đặc biệt kèm LDL cao, triglyceride cao hoặc tăng đường huyết.
  • Bạn có thêm yếu tố nguy cơ tim mạch: tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc, béo bụng, gia đình có người mắc bệnh tim sớm.
  • Bạn chưa từng xét nghiệm mỡ máu dù đã ở tuổi trung niên hoặc có lối sống ít vận động.
  • Có biểu hiện đau tức ngực, khó thở khi gắng sức – cần đi khám ngay.

HDL thấp không gây triệu chứng nhưng là một mảnh ghép trong bức tranh nguy cơ tim mạch. Tin tốt là phần lớn các yếu tố làm HDL giảm đều có thể thay đổi được: vận động nhiều hơn, bỏ thuốc lá, ăn uống lành mạnh và giữ cân nặng hợp lý. Hãy kiểm tra mỡ máu định kỳ và trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch phù hợp cho riêng mình.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – 8 nguyên nhân HDL cholesterol thấp phổ biến và cách cải thiện
  2. Mayo Clinic – HDL cholesterol: How to boost your ‘good’ cholesterol